الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

131

تفسير مجمع البيان (فارسى)

معناى خدا بودن مسيح ، همين است . وَ قالَ الْمَسِيحُ يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ : مسيح گفت : اى بنى اسرائيل خداوند را كه خالق من و شما و مالك من و شماست و من و شما همگى بندگان اوييم ، پرستش كنيد . إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ : با اينكه ثابت شده است كه هيچكس جز خداوند نمىتواند كارهايى انجام دهد كه سزاوار عبادت باشد ، اگر كسى گمان كند كه ديگرى سزاوار پرستش است ، خداوند او را از رفتن به بهشت منع مىكند . وَ مَأْواهُ النَّارُ : و جايگاه او دوزخ است . اين مطالب را مسيح بقوم خود گفت : وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ : ستمكاران را ياورى نيست كه از عذاب ، نجات بخشد . سپس سوگند ديگرى ياد مىكند و ميفرمايد : لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ : آنهايى كه خدا را يكى از سه عنصر مىدانستند كافر شدند . عموم مسيحيان - اعم از يعقوبية ، مكانيه و نسطوريه - معتقد بودند كه : خدا از سه عنصر پديد آمده و در عين حال يكى است : پدر ، پسر و روح القدس . اين سه ، يك خدا هستند نه سه خدا . بدينترتيب ، زير بار سه خدا نمىروند ، ولى حقيقت آن ، چيزى غير از تعدد خدايان نيست ، زيرا در نظر آنان ، پسر خداست ، پدر خداست ، روح القدس هم خداست . بديهى است كه پسر غير از پدر است . وَ ما مِنْ إِلهٍ إِلَّا إِلهٌ واحِدٌ : جز خداوند يكتا خدايى نيست . حرف « من » براى تاكيد آمده است . وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ : اگر از گفتار و عقيدهء « سه خدايى » و « سه گانه پرستى ! » توبه نكنند ، سوگند ياد مىكنم كه عذابى دردناك بكافران آنها مىرسد . علت اينكه اين عذاب را اختصاص بكافران ايشان داده ، اين است كه او علم دارد كه برخى از ايشان توبه خواهند كرد . اين قول از ابو على جبايى و زجاج است . و بقولى : مقصود تعميم عذاب است نسبت بهر دو فرقه : فرقهء اول كه عيسى را خدا مىدانستند و فرقهء دوم كه خدا را يكى از سه عنصر مىدانستند و ضمير « منهم »